GLB-pilot: verwerking van de resultaten

Iedere nieuwsbrief geven we een update over de GLB-pilot “De kievit als boegbeeld voor vergroening van de melkveehouderij”, een project uitgevoerd door het Collectief. Op dit moment zijn we bezig met het verwerken van de resultaten, waar we hier een eerste impressie van geven.

Alle deelnemers aan de pilot hebben op hun percelen randen laten staan, waarop een rustperiode lag tot 15 juni. In de periode van eind mei tot half juni heeft het Collectief de vier pilot-gebieden met een drone ingevlogen, waarbij de techniek “mapping” is gebruikt. Bij deze techniek vliegt de drone een vooraf ingestelde route door het gebied, waarbij de camera onder de drone continu foto’s maakt. Deze foto’s worden met behulp van een speciaal computerprogramma aan elkaar geplakt, zodat je een actuele luchtfoto van het gebied krijgt. Op deze luchtfoto waren de randen in de meeste gevallen goed te zien.

Dit drone-onderzoek had twee doelen: het eerste doel was om uit te zoeken of het mogelijk is om dergelijke maatregelen vanuit de lucht te controleren. De overheid wil hier in de toekomst graag satellieten voor in gaan zetten. Uit het onderzoek is duidelijk gebleken, dat dit zeker voor de randen goed mogelijk is.

Het tweede doel was onderzoeken of het mogelijk was om op basis van informatie en eigen inzicht van de deelnemers een netwerk van randen aan te leggen in het gebied. Dit netwerk zorgt er dan voor dat met name de kuikens overal in het gebied schuilgelegenheid hebben.
Alle deelnemers hebben voorafgaand aan het veldseizoen een workshop over kievitbeheer gevolgd. Daar hebben zij veel informatie gekregen over de kievit, het doel van de maatregelen en geschikte locaties voor het uitvoeren van deze maatregelen. De deelnemers waren vervolgens vrij in de locatiekeuze van de maatregelen. In alle gebieden is in meer of mindere mate een netwerk ontstaan en het gros van de randen ligt op locaties waar de kievit en andere weidevogels ook daadwerkelijk baat hebben bij de randen.

Onderzoek naar functioneren plasdrassen

Plasdrassen zijn van groot belang voor het goed functioneren van een weidevogelgebied. Maar niet alle plasdrassen functioneren even goed. Wat maakt dat een plasdras veel vogels aantrekt, terwijl dat bij andere plasdrassen niet het geval is?

De afgelopen jaren hebben we met de deelnemers de nodige ervaring opgedaan op gebied van plasdrassen: over de aanleg en inrichting, maar ook over het beheer. We hebben gemerkt, dat niet alle plasdrassen even goed functioneren: soms is het lastig water vast te houden, andere keren is de begroeiing te dicht. Ook zijn er plasdrassen die geschikt lijken, maar desondanks geen vogels aantrekken.

De komende tijd onderzoekt het Collectief welke factoren van belang zijn voor een goed functionerende plasdras. Hierbij gaan we van alle plasdrassen in het werkgebied van het Collectief de aanwezige gegevens op een rij zetten. Dit zijn bijvoorbeeld de resultaten van de schouw en gegevens van de aantallen van vogels. Ook gaan we in gesprek met experts op gebied van plasdrassen. Hiermee hopen we erachter te komen welke factoren van belang zijn voor een goed functionerende plasdras.

Mocht u uw ervaringen met betrekking tot het functioneren van uw plasdras willen delen? Dan kunt u contact opnemen met uw veldcoördinator. De contactgegevens vindt u onder https://www.collectiefnoordwestoverijssel.nl/organisatie/werkorganisatie/. In de volgende nieuwsbrief delen we de uitkomsten van dit onderzoek met u.

Onderhoud landschapselementen van start

Binnen het leefgebied droge dooradering hebben verschillende deelnemers ANLb-pakketten afgesloten voor opgaande landschapselementen. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om pakketten met hakhoutbeheer, hakhoutbosje, houtwal en houtsingel en knotbomensingel. Voor deze pakketten is periodiek snoeien van de gehele of een deel van de beheereenheid een voorwaarde. Daarnaast is voor bepaalde pakketten een eindkap onderdeel van de beheercyclus.

Heeft u één van bovengenoemde pakketten afgesloten? Dan mag u in de meeste gevallen vanaf 1 oktober het onderhoud uitvoeren. Voor de exacte snoeiperiode kunt u het beste naar de voorwaarden kijken. Denk eraan dat het uitgevoerde beheer binnen zeven dagen bij het Collectief gemeld dient te worden.

Nieuwe veldcoördinator: Freddie Aalberts

Onlangs is er een nieuwe veldcoördinator aangesteld voor het werkgebied IJsseldelta: Freddie Aalberts. In deze nieuwsbrief stelt Freddie zichzelf voor.

Door trieste, bij u bekende omstandigheden, is er een nieuwe veldcoördinator gezocht voor het werkgebied IJsseldelta. Na sollicitatie werd ik tot mijn vreugde en verrassing benoemd. Hoewel het niet makkelijk zal zijn om weidevogelman Joop op te volgen, ga ik daar mijn best voor doen.

Ik ben Freddie Aalberts en woon aan Cellemuiden 37 te Hasselt. Ik ben 61 jaar oud, veehouder en liefhebber van weidevogels. De komende tijd hoop ik daar nog meer verstand van te krijgen, zodat we samen de streek en de weidevogels in stand kunnen houden en hopelijk uitbreiden.

Er is altijd al veel aandacht geweest voor de broedperiode van de weidevogels, bijvoorbeeld door het uitstellen van de maaidatum en het opzoeken en beschermen van nesten. De laatste jaren komt ook de opgroeiperiode van de kuikens/ pullen wat meer aan bod. Dus daar wil ik graag samen met jullie mee verder. U kunt dus verwachten dat ik u ga “lastig vallen” met bijvoorbeeld “ voorweiden”. Uiteraard mag u mij ook “lastigvallen” op tel.nr. 06-30349813 of e-mail [email protected].

Ik hoop u/ jullie, uiteraard op afstand, te ontmoeten; dat het een vogelrijke samenwerking mag worden.

Hartelijke groet,

Freddie Aalberts

Deelnemer uitgelicht: Jan Dunnink

In de nieuwsbrief lichten we een deelnemer aan het ANLb uit. Wat voor beheer heeft deze deelnemer? Wat zijn de drijfveren om mee te doen? Welke aanpassingen in de bedrijfsvoering zijn er nodig om mee te doen? In deze “deelnemer uitgelicht” melkveehouder Jan Dunnink uit Rouveen.

Bedrijf: Maatschap Dunnink- Nijboer
Runt bedrijf met: Zwager en zuster
Aantal stuks melkvee en jongvee: 60 melkkoeien en 55 stuks jongvee
Aantal hectares: 43

Hoe lang doe je al aan weidevogelbeheer?
Nog niet zo heel lang, twee jaar geleden zijn we met ons bedrijf hiermee begonnen.

Welke pakketten heb je afgesloten binnen ANLb?
We hebben “Kruidenrijk grasland” afgesloten met rustperiode tot 15 juni en tot 1 juli. Daarnaast hebben we een plasdras.

Sinds enkele jaren heb je een plasdras. Wat zijn je ervaringen met deze plasdras?

In eerste instantie had ik er geen verwachting van, maar het trekt toch enorm veel vogels aan. Dus de plasdras werkt zeker.

Wat zijn je drijfveren om mee te doen met ANLb?

De insteek was om ANLb als alternatief voor verhuur te gebruiken. Er is sowieso voldoende ruwvoer aanwezig. Ik ben altijd tegen aanleg van natuur op landbouw grond (in witte gebieden) geweest, vanuit de angst dat er weer een claim op de landbouwgrond en op de omgeving komt. Nu vind ik het ook nog wel spannend, of dat nu niet gaat gebeuren. Aangezien de contracten voor bepaalde tijd zijn, kun je er ook weer vanaf.

Welke aanpassingen in jouw bedrijfsvoering zijn er nodig om mee te kunnen doen?

We hebben nagenoeg geen aanpassingen hoeven doen.

Wat hoop je te bereiken met deelname aan weidevogelbeheer?

De weidevogel hoort in het landschap, dus dat wil ik graag behouden. Ik zie ook liever weidevogels dan ganzen en een overschot aan ooievaars.

Wat zou je andere deelnemers die twijfelen over een plasdras mee willen geven?
Ga het gewoon proberen! Het mooiste is dat je voor een korte periode kunt instappen, niet gelijk voor zes jaar.

 

 

 

 

 

 

Soort uitgelicht: de veldleeuwerik

Iedere nieuwsbrief lichten we een soort uit, waar we ons als Collectief met onze leden voor inzetten. Deze keer een soort die ooit zeer algemeen voorkwam in het agrarisch gebied, maar die inmiddels een zeldzame verschijning is geworden: de veldleeuwerik.

Heeft u al een keer een veldleeuwerik horen zingen? Dan herkent u hem waarschijnlijk de volgende keer meteen weer! Al zingend stijgen ze op tot grote hoogte, waar de vogels als een helikopter bijna stil op de plek hun onmiskenbare zang laten horen. Om vervolgens in glijvlucht en al zingend weer richting de grond te dalen. Met deze zangvluchten bakent de veldleeuwerik zijn broedterritorium af.

Sinds de jaren zestig van de vorige eeuw is de veldleeuwerik met 95% afgenomen. De intensivering van de landbouw en de verruiging van de duinen zijn hiervan de belangrijkste oorzaken. Gelukkig kun je de soort nog steeds tegenkomen. De veldleeuwerik broedt vooral in open landschappen, zoals de heide en de duinen, maar ook in verschillende agrarische weidevogelgebieden kun je de soort nog tegenkomen. In het werkgebied van het Collectief zijn er verschillende weidevogelgebieden waar je deze soort kunt horen en zien.

De veldleeuwerik is qua uiterlijk niet heel opvallend: bruin gestreept met een lichte borst en een korte kuif, die vaak plat ligt. De soort is net iets groter dan een huismus. Ze broeden op de grond in open gebied, waarbij het nest goed verborgen ligt. Vanaf eind maart beginnen veldleeuweriken te broeden, waarbij de jongen na ongeveer 45 dagen vliegvlug zijn. Ieder broedseizoen kunnen ze twee tot drie legsels produceren. Tijdens de broedtijd eten veldleeuweriken vooral insecten, terwijl ze buiten de broedtijd overschakelen op zaden en granen.

In deze tijd van het jaar kunt u de zang niet meer horen, het broedseizoen is immers voorbij. Wel kunt u nog trekkende veldleeuweriken tegenkomen, die voornamelijk onderweg zijn naar zuidwest Europa. Het hoogtepunt van de trek ligt in oktober. Niet alle veldleeuweriken trekken weg, sommige blijven in Nederland overwinteren. Veel veldleeuweriken die u in deze periode ziet, hebben in Scandinavië gebroed. Dus ziet u overdag een groep vogels hoog overvliegen? Wie weet zijn het veldleeuweriken.

De strijd tegen predatie

Iedereen die zich inzet voor weidevogels weet hoe frustrerend predatie is. Zeker in 2020, een jaar waarin predatie in veel gebieden enorm was. Als Collectief zetten we ons in om predatie te beperken. Hiervoor bewandelen we verschillende wegen, die we hier voor u toelichten.

Het Collectief is zich erg bewust van predatie en de impact hiervan op de weidevogels. Predatiebestrijding staat dan ook continu op de agenda, zowel op juridisch gebied als op ecologisch gebied. Dit najaar gaat het Collectief bijvoorbeeld in gesprek met de verschillende WBE’s om samen te kijken waar en hoe de bestrijding van de vos verbeterd kan worden. Verder zijn we in overleg met de provincie over de verruiming van aanpak van andere grondpredatoren. Mocht hiervoor aanvullend onderzoek zijn, dan dragen we als collectief daaraan ons steentje bij.

Afgelopen jaar zijn er met financiering van de provincie diverse vossenvallen aangeschaft en ingezet. Het is duidelijk dat er meer nodig zijn. De provincie en het Collectief hebben allebei budget vrijgemaakt voor de aanschaf van nieuwe vossenvallen. Op dit moment inventariseren we geschikte locaties voor deze nieuwe vallen, zodat deze voor komend weidevogelseizoen ingezet kunnen worden.

Niet alleen de vallen worden ingezet, ook zijn er kilometers aan raster, uiteraard met stroomapparaat, aangeschaft, die ingezet worden om grondpredatoren te weren. Hierbij maken we onderscheid in twee typen rasters: bij het ene type raster rasteren we hele gebieden of percelen uit. Dit gebeurt bijvoorbeeld rond plasdrassen en de beheereenheden die daaromheen liggen. Bij het andere type raster rasteren we één nest uit. Met name voor wulpen, die vaak op grotere afstand van elkaar broeden, is dit een zeer geschikte methode.

Tot slot proberen we het zo moeilijk mogelijk te maken voor predatoren door het leefgebied van de vogels te verbeteren. Zo vergroten we de openheid door bomen weg te halen, verhogen we waterpeilen als barrière en sluiten we extra hectares kruidenrijk grasland en grasland met rustperiode af voor meer dekking en voedsel.

Algemene ledenvergadering 2020

Dinsdag 6 oktober jl. vond de uitgestelde Algemene Ledenvergadering van het Collectief plaats in het Trefpunt in Mastenbroek. De bijeenkomst kon gelukkig doorgang vinden binnen de kaders van de geldende coronamaatregelen. De zitplaatsen waren ruim opgezet (minimaal 1,5 meter) en er was een maximum gesteld aan het aantal aanwezigen, inclusief een deurbeleid van aanmeldingen vooraf en registratie aan deur.

Na de opening door aftredend voorzitter Jan van der Weerd heeft penningmeester Jan Vonder de Jaarrekening 2019 en de Begroting 2020 gepresenteerd. De leden hebben decharge verleend aan bestuur voor de Jaarrekening 2019 en hebben ingestemd met de Begroting voor 2020.

Tijdens de vergadering is afscheid genomen van Jan van der Weerd als voorzitter van het Collectief.  Vicevoorzitter Klaas de Lange had mooie woorden voor Jan. De voordracht van ANV Camperland van Cor Pierik als bestuurslid en voorzitter van het Collectief is door de leden bekrachtigd.

Na afloop van het formele deel heeft Joop Alssema de aanwezigen meegenomen in de voorbereidingen, die door de provincie genomen worden in aanloop naar het gebiedsproces Veenweide Noordwest Overijssel.

Het Collectief kijkt terug op een geslaagde bijeenkomst en hoopt de leden komend voorjaar te kunnen ontvangen voor de ALV 2021.

Van de voorzitter: vooruitblik Cor Pierik

Lucratieve landbouw en een walhalla voor weidevogels

Hoe mooi is het als boerenbedrijven een goede boterham kunnen verdienen en de populatie weidevogels weer gaat groeien. Als nieuwe voorzitter van het Collectief Noordwest Overijssel heb ik het voorrecht om in deze nieuwsbrief te mogen vooruitblikken.

Waarschijnlijk zijn er weinig momenten aan te wijzen in de Nederlandse landbouwgeschiedenis waar zoveel uitdagingen en dossiers op keukentafels lagen bij boeren dan nu. Het gaat vaak over stikstof, bodemvruchtbaarheid, gezondheid, broeikasgassen, biodiversiteit, kringlopen, klimaatverandering, zonneweides en windmolens. Hierbij spelen altijd de vragen over de ‘echte prijs’, verdienmodellen, de volhoudbaarheid en de natuur een rol. Verder zijn er nogal wat mensen die meer ruimte willen voor wonen, werken, reizen en recreëren. Ook willen sommigen meer aandacht voor het welzijn van dieren, gezondheid en duurzame voedingsmiddelen. Al snel kom je tot de conclusie dat niet alles kan in dit kleine land.

Kortom, we moeten keuzes maken. Kiezen is voor veel beleidsmakers en bestuurders buitengewoon lastig. Ze krijgen dan bijna altijd te maken met voor- en tegenstanders. Dat is lastig. Om deze redenen wordt er te vaak gekoerst op de ervaringen uit het verleden. Voor de innovatieve en kennisintensieve Nederlandse landbouw moeten er echter ook nieuwe wegen worden bewandeld. Voor een toekomstbestendige lucratieve landbouw moeten er nieuwe verdienmodellen en samenwerkingsverbanden komen. Voor het bevorderen van de biodiversiteit, moet bijvoorbeeld gesleuteld worden aan de leefomgeving voor de grutto.

Als je in Nederland kiest voor ‘alles’, kies je feitelijk niet. Daarom wil ik me de komende jaren sterk maken voor een daadkrachtig Collectief, dat de samenwerking zoekt met andere gebiedspartijen en duidelijke keuzes maakt. Zo kun je in een specifiek gebied niet kiezen voor de grutto en de vos. Zo kun je ook niet kiezen voor windmolens en de weidsheid in de polder. Laten we met elkaar op basis van feiten keuzes maken die goed zijn voor een toekomstgerichte landbouw en leefgebieden waarin weidevogels zich voelen als vissen in het water. Dit betekent sowieso dat de natuurprestaties die boeren leveren gewaardeerd moeten worden. Niet alleen in mooie woorden, maar ook in euro’s.

Van de voorzitter: terugblik Jan van der Weerd

Mij is gevraagd om als aftredend voorzitter van het Collectief nog eens terug te kijken naar wat er zoal voorbij getrokken is. Al is terugkijken niet iets wat ik normaal veel doe: ik kijk veel liever vooruit vanuit waar we staan naar waar we heen gaan.

In 2016 was de start van het huidige ANLb en daarmee de oprichting van het Collectief zoals we dat nu kennen. Vanaf die tijd is er veel gebeurd, zoals het opstellen van beheerplannen en het kwaliteitshandboek, het intekenen van beheer bij leden, het werven van nieuwe deelnemers enzovoort.

Soms was het zoeken naar de juiste weg, zoals bij het inrichten van het bestuur. In de voorbereiding waren we met acht personen: uit elke ANV twee personen. Uiteindelijk zijn we in 2016 gestart met vijf bestuursleden, namelijk uit de KAN Henk Doze, uit ANV Horst en Maten Albert Corporaal (secretaris), uit ANV Tolhuislanden Jan Vonder (penningmeester), uit ANV Camperland Jan van der Weerd (voorzitter), aangevuld met een bestuurslid vanuit LTO Klaas de Lange.

Vanaf het begin zijn we steeds bezig geweest met uitbreiding van het beheer onder ANLb. In vier jaar tijd zijn we bijna verdubbeld in omvang en budget. Vanaf het begin zoeken we de samenwerking met de vrijwilligers die actief zijn met weidevogels. Ook het dossier predatiebeheer staat hoog op de agenda en daarnaast voeren we diverse projecten uit.

Een voorbeeld van een project is de “Kwaliteitsimpuls weidevogelbiotoop 2019-2021”, ook wel NPI (Niet-Productieve Investeringen) genoemd. Dit project voeren we samen met de twee andere Collectieven in Overijssel uit. Niet alleen leggen we hiervoor verschillende plasdrassen (62 in totaal!) aan, ook hebben we de bijbehorende plasdraspompen aangeschaft. Voor predatiebestrijding zijn rastermateriaal met stroomvoorziening en vossenvallen aangeschaft. Daarnaast zijn er onder deze regeling drones aangeschaft en is er houtopslag verwijderd in weidevogelgebieden ten behoeve van de openheid.

Verder hebben we natuurlijk veel vergaderd met onder andere het bestuur, provincie, Boerennatuur en de waterschappen. In al die jaren hebben we hierdoor een mooi netwerk opgebouwd en weten partijen ons steeds vaker te vinden.

Dit was een kleine terugblik van zes jaar voorzitter van het Collectief. Ik wens mijn opvolger veel succes bij het uitvoeren van deze taak.